Schokland voelt nog altijd als Schokland
SCHOKLAND - Een straffe wind waait over het voormalige eiland in de Zuiderzee. De elementen laten zich goed voelen op Schokland dat ooit was omgeven door water.
De afgelopen jaren heeft het Flevolandschap zeker 5,5 miljoen euro gespendeerd om Schokland in ere te herstellen. Een ontmoeting met het landschap, natuur en cultuurhistorie van een eiland op het droge is het uitgangspunt van Schokland van nu. Kroon op het werk was de vuurtoren waarin het licht zaterdag voor het eerst werd ontstoken, op de publieksdag voor Schokland.
Een familie met wortels op Urk pauzeert kort na het middaguur bij een picknicktafel bij de Misthoorn. Met de wind in de rug kijken de vijf broers, een zus en aanhang uit over de voormalige haven waar nu nog een plas water rest. "Onze grootvaders zijn hier vaak geweest'', zegt Hein Hakvoort. "Als ze dan met hun botters verwaaiden, gingen ze naar de haven van Schokland. Voor ons is dit een bijzondere plek. Hier hebben onze grootvaders gelopen.''
Schokland was dit jaar één van de haltes van de familiedag voor de Hakvoorts die over het gehele land zijn uitgezworven. De roots liggen op Urk en daar hoort Schokland ook bij. " Dit is een belangrijke plek'', legt Hendrik Hakvoort uit. "Kijk eens naar de loopplank rond de haven. Toen was daar geen leuning. Daar liepen ze dan, over die plank, het eiland en naar de kerk op de noordpunt.''
Ze zijn al vaker op Schokland geweest, de Hakvoorts. "Eigenlijk moet je met de fiets komen. Dat is zo mooi.''
Een hoogbejaard echtpaar loopt het pad van de terp naar beneden. Ze houden elkaar stevig vast om de harde wind te trotseren. Ze hebben een lange rit gemaakt om Schokland te bezoeken, vanuit het Brabantse Heusden. "Ik ken Schokland van de prenten uit mijn jeugd'', zegt Jan van der Steenhoven. "Ik kan me die beelden nog zo goed herinneren. Ik wilde het voormalige eiland nu wel eens een keertje zien.''
Het was een eind rijden voor de tachtigers. " Ach ja, we gingen vroeger altijd naar Noorwegen, dan kan dit ritje ook nog wel. Het was de moeite waard. Het was prachtig, en interessant.'' Jaarlijks bezoeken duizenden mensen Schokland dat als Neerlands trots staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Als gidsende vrijwilliger van het Flevolandschap leidt Klaas Werkman menige bezoeker over het voormalige eiland. "De rust, het kleinschalige en toch aantrekkelijke bos, de geschiedenis. Dat spreekt de mensen aan. En het leven van toen. De armoede van Schokland probeer ik altijd maar te relativeren. Ja, Schokland was arm, maar datzelfde gold voor de meeste vissersdorpen van toen.'' De bezoekers komen overal vandaan. "Zelfs uit Japan. Ik vertelde een Italiaans kind dat het water hier drie meter hoog stond. Hij wilde meteen weg.''
Ontruiming in 1859
Door zware stormen en landafslag kalfde Schokland in de negentiende eeuw steeds verder af. Instandhouding was te duur, en omdat de veiligheid van de bewoners in het geding was, gaf koning Willem III in 1859 het bevel tot ontruiming. Daarna werd het eiland nauwelijks kleiner.
Tot 1932 lag Schokland als eiland in de Zuiderzee, later het IJsselmeer. Sinds de drooglegging van de Noordoostpolder maakt het deel uit van het vasteland.